Ontluisterend eerlijk verslag van rouwproces

Van een vriendin kreeg ik onlangs het boek 'The Year of Magical Thinking' van Joan Didion te leen (ook vertaald in het Nederlands: Het Jaar van Magisch Denken, 2006). Het was haar iets te heftig, maar wellicht dat het iets voor mij was. Sneller dan verwacht heb ik het uit. Het boek is niet mooi of briljant - het bevindt zich in een andere divisie, eentje die ik meestal links laat liggen, maar in dit geval gelukkig niet: de divisie van persoonlijke verwerking.

Het boek is Joan Didion's auto-biografisch relaas van het eerste jaar na de plotselinge dood van haar man, de schrijver John Gregory Dunne, en de vrijwel gelijktijdige levensbedreigende ziekte van hun dochter. Als een bezwerende formule herhaalt Didion door het hele boek:

Life changes fast.

Life changes in the instant

You sit down to dinner and life as you know it ends.

'The Year of Magical Thinking' is onder andere een poging met het verstand te begrijpen, hoe het allemaal kon gebeuren. Wat had ze anders moeten doen opdat het niet gebeurd was? Naast deze worsteling met de werkelijkheid, is het boek een poging het verdriet te verwoorden, het verdriet dat aan het rouwproces vooraf gaat, het verdriet dat verdacht veel weg heeft van zelf-medelijden, maar in feite niets anders is dan het verwerken van de plotselinge eenzaamheid. Het huwelijk is, zoals Joan Didion schrijft, vooral een kwestie van tijd: met het overlijden van de ander lijkt ook de gedeelde tijd plots verdwenen. Wat is de zin van het geheugen als het niet te delen is?

Het woord Magical in de titel The Magical Year beschrijft de onzinnige situatie waarin je weet dat de ander dood is, maar zijn schoenen niet kan weggooien, want stel dat hij toch thuiskomt... Ik hoop dat ik nooit in deze situatie terecht zal komen, maar als het ooit gebeurt, dan zal ik hopelijk steun ontlenen aan de wijze waarop Joan Didion haar verlies verwoord heeft.

Jaar van het magisch denken
Joan. Didion