Schematisch en toch goed: Sint-Juttemis van Maria Stahlie

In de zomer van tropische temperaturen waaraan bejaarden massaal ten onder gaan, ontvangt Margot bericht dat haar 'naaste naaste', de man die ze nooit niet gekend heeft, misschien is opgenomen in een psychiatrisch hospitaal in Parijs. Er ligt daar namelijk een man in dissociatieve staat, die grote gelijkenis vertoont met de Franse acteur Christophe Darlas, de man met wie Margot van jongsaf aan is opgegroeid. Of ze langs kan komen om de identiteit te bevestigen en, belangrijker, hem uit zijn comatueuze toestand terug kan leiden de wereld in.

Met twee onwillige reispartners, haar schoonmoeder met wie ze nauwelijks een band heeft, en de weerbarstige, teruggetrokken puberdochter van haar man, vertrekt ze onmiddellijk naar Frankrijk. Hier probeert ze in contact te treden met Darlas. Al snel echter blijkt dat ze niet alleen niet in staat is hem te bereiken, maar ook haar schoonmoeder, stiefdochter, haar op de achtergrond opererende echtgenoot en uiteindelijk zichzelf weet ze niet werkelijk te bereiken.

Zelden heb ik een goed boek gelezen, want dat is Sint-Juttemis zeker, dat zo simpel zijn thema prijsgeeft. Het lijkt een schematische oefening in dissociatie: hoe kan je een ander en jezelf werkelijk kennen? Wie ben ik? Wie is de ander? Het fascinerende is dat, alhoewel je in het boek continu leest over de anderen met wie Margot op reis is, ik geen moment empathie voel voor wie dan ook. Alsof het egotisme van Margot een muur opwerpt waardoor geen van de anderen heen weet te dringen. En als je eerlijk bent, zie je eigenlijk ook niemand een poging doen erdoor heen te breken, met uitzondering van Liza, de stiefdochter van 15. Bij Maria Stahlie is iedereen met zichzelf bezig, en zelfs dat gaat nog heel gebrekkig en moeizaam. Door de sfeertekeningen van Parijs, de hitte, de scherpe observaties en wrange humor, het schrijfplezier dat van de pagina's afspat, is Sint-Juttemis echter veel meer dan een schematisch verhaal.

Maria Stahlie: Sint Juttemis (15 euro)


PS:Wie geïnteresseerd is in het lock-in-syndroom waaraan Christophe lijdt, kan niet om de film Le scaphandre et le papillon uit 2007 heen, de keuzefilm van zomergast Dick Swaab.

Hommage aan Marsman

Herinnering aan Holland (vrij naar Marsman)

Denkend aan Twitter, Facebook en Hyves,
zie ik informele berichtjes
in kolkende hoeveelheden
onder me heen gaan.
Ondenkbaar ijle
twijgjes kennis,
de moeite van het
sprokkelen niet waard,
in de oneindige
ruimte verzonken
De schelle echo's
van holle ego's verspreid.
Camshots en -vids,
geknotte teksten,
krabbels en likes
tot fast food gemalen.
Immens straalt er de oppervlakte
en het ware raakt ongenaakbaar
onder de hang
naar publiekelijk exposeren
en in alle sferen
wordt de bede om aandacht
met zijn eeuwige overvloed
gevreesd en gehoord.

Lees het origineel van H. Marsman

Wat je kunt lezen in de krant

Het is goed als je veel beweegt.
Het is goed als je veel vrienden hebt.
Het is goed als je veel nadenkt.
Het is goed als je sociaal bent.
Het is goed als je je af en toe verveelt.
Het is goed als je werk hebt.
Het is goed als je vrijwilligerswerk doet.
Het is goed als je kennis neemt van verre culturen.
Het is goed als je geld uitgeeft.
Het is goed als je spaart.
Het is goed als je duurzaam consumeert.
Het is goed als je tolerant bent.
Het is goed als je zegt wat je denkt.
Het is goed als je anderen respecteert.

Je mag niet kiezen.
Je moet alles.
Je mag je vooral niet schuldig voelen.
Dat is niet goed.

K. Schippers: Zilah

Een vriendin van me is dol op hem. Zelf heb ik lang geleden maar met veel plezier Eerste Indrukken gelezen. Daarna nooit meer iets. Waarom? Ik lees buiten Geerten Meijsing, Charlotte Mutsaers en JJ Voskuil zelden Nederlandse schrijvers. Waarom? Het herkenbare zonder verrassing - ik vermijd het graag. Het platte land, het water, de ontluistering van de fantasie, waarom zou ik armoedig vertaald lezen wat ik zo kan zien? Een mens moet kiezen, en als er zoveel geschreven wordt, kies ik groots, kies ik Murakami, Zeh, Marai, Marias, Magris, Kertesz, Oz en tast zo zelden mis. Toen ik echter laatst wederom die vriendin gloedvol hoorde wegkruipen bij de zinnen van K. Schippers, heb ik de sprong gewaagd en ben Zilah gaan lezen, een roman uit 2002. Welke virtuositeit, welk plezier spatten daar van de pagina's af. Niet geschikt voor mensen die rechtlijnig denken, die de Nederlandse horizon als maatstaf voor het leven hanteren. K. Schippers laat maar weer eens zien dat vooroordelen over schrijvers onbetrouwbaar zijn.

Voor wie K. Schippers' werk goed kent, is Zilah een typische representant van zijn oeuvre: het is geen verhaal, het is een ver-taal. Dom Blondje als nieuw biermerk vormt de bijna melige deeg van een verhaal dat de klucht van de strijd over het eigenaarschap van de Nederlandse Taal combineert met het liefdesverhaal van een oudere vrouw die haar jeugdliefde laat opsporen. Hilarisch is de lijn die begint bij het ministerie van Bijzondere Zaken, waar men besluit om de Nederlandse taal aan New York uit te lenen. Romantisch is de lijn van twee kinderen die ontdekken dat ze niet alleen zijn in hun fantasie. Ingenieus is de wijze waarop taal continu met de tijd dolt.

Zilah is uiteindelijk een allegorie over het schrijverschap. Wie de macht over taal heeft, kan de dingen mooier maken. Die hoeft niet vooraf te bedenken wat zij aan moet als ze bij iemand op bezoek gaat: die kan zich verkleden op het moment dat de deur opengaat. Wie de taal bezit kan happy endings scheppen waar de werkelijkheid deze even vergeten was. Je vraagt je dan ook bijna af waarom K. Schippers van den beginne af waarschuwt voor de verantwoordelijkheid die de macht van taal met zich mee brengt. Alsof hij zich verontschuldigt voor het feit dat het Nederlands overgenomen en verdrongen wordt door het Engels en hij er niets tegen doet. Alsof hij zegt dat hij misschien het Nederlands wel zou willen redden, maar dat het teveel is gevraagd. Op briljant absurdistische wijze eindigt nu het eigendomsbewijs van de Nederlandse Taal in de passage onder het Rijksmuseum in het bezit van een buitenlandse muzikant. Daar is inderdaad weinig Nederlands aan. Zoals het hele boek zich onttrekt aan Nederland, maar des te meer vertelt over het universum van K. Schippers.

Ommwriter maakt schrijven leuk

Alleen voor de mac te downloaden, maar is het niet prachtig: schrijven op zo'n achtergrond, geen knoppen tenzij je ze nodig hebt? Het plezier van het schrijven achter je typemachine. Het inspireerde direct tot een zwaar commercieel gedicht:

Om het schrijven

Altijd al willen schrijven bij
het geluid van fluitende vogels?
Beierende kerkklokken?

En waarom niet?

Winters landschap als achtergrond,
elke toets haar eigen geluid.

Plots begrijp ik Gummbah:
de belangrijkste zorg voor de toekomst is
het voortbestaan van onze monarchie.

Download vandaag nog Ommwriter

De ongeschreven leer van Geerten Meijsing

De Ongeschreven Leer van Geerten Meijsing staat al jaren in mijn boekenkast. Het werk werd, als ik mij goed herinner in onverbloemd uitgeversproza, aangekondigd als het magnum opus van Geerten Meijsing, door wie ik sinds mijn 16de enorm gegrepen wordt. Zijn melancholie en de nadruk op het esthetische, de speurtocht naar meer dan wat de wereld te bieden heeft - een overeenkomst die mij nu pas opvalt met mijn andere held van de Nederlandse literatuur, wiens geboortedatum beduidend eerder ligt, maar zijn entree in mijn wereld beduidend later, de humoristische cynicus, ambtenaar en wetenschapper, J.J. Voskuil - hebben mij telkens op mijn grondvesten doen schudden en mijn vriendin van weleer doen verzuchten: Lees je hem weer?

Toch heb ik nu pas voor het eerst De Ongeschreven Leer ook daadwerkelijk gelezen. Voorgaande pogingen strandden al na een pagina of 50. Dit keer nam ik me echter voor om én het boek eindelijk eens uit te lezen én het enorme notenapparaat links te laten liggen. Vooral dat laatste besluit heeft me erdoor heen geholpen. Maar na de bijna 500 pagina's (halve pagina's als je de noten vermijd), kan ik me nog niet ontworstelen aan het gevoel dat Geerten Meijsing zich met dit boek heeft vertild aan de filosofie en een boek heeft willen schrijven met dezelfde wanhoop als zijn zus Doeschka Meijsing in 'Over de Liefde' beschrijft, wanneer de jongste broer de hele familie op sleeptouw neemt naar het oude huis in Italië. In een manische periode waarin de wereld verklaarbaar leek, is het stramien voor het boek opgezet, dat vervolgens in tijden van verminderde manie is uitgewerkt. De beschrijvingen van het heden zijn nog steeds briljant en vervuld van een prachtige romantiek waarin het gevoel dat de wereld aan je voeten ligt continu in gevecht is met de doelloosheid en besluiteloosheid, of noem het moedwillige inertie, van de hoofdpersonen. De Ongeschreven Leer brengt je dichter bij Geerten Meijsing, zoals dat ook geldt voor Over de Liefde van Doeschka Meijsing. Het is in die zin een persoonlijk boek. Dat persoonlijke echter wordt teveel overvleugeld door de speurtocht naar de Ongeschreven Leer van Plato, waar ik, plebejer als ik blijkbaar toch ben, volstrekt niet in geïnteresseerd ben. Waarmee het project van De Ongeschreven Leer wat mij betreft grotendeels mislukt is, maar als liefhebber van Geerten Meijsing ben ik natuurlijk opgelucht dat ik ook eindelijk dit vermeende magnum opus van hem uit mijn eigen boekenkast heb gelezen. Nu maar wachten tot een nieuw magnum opus - wat mij betreft heeft hij daar nog jaren voor om aan te werken.

Hoezee Flakkee

De eerste productie van Endochters -Enzonen met een JVC Everio HD-GZ30 opgenomen, en bewerkt met iMovie. Geluidspoor toegevoegd met Garageband. Hoezee Flakkee, een film met een lach!